Bierzemy czy bieżemy – jak piszemy poprawnie?

Poprawna forma to „bierzemy” przez „rz”. Wynika ona z czasownika „brać” i wymiany „rz” na „r” w formie „biorę”. Więcej o tej zasadzie i o przyczynach błędu „bieżemy” przeczytasz poniżej.

Dlaczego poprawny zapis ma „rz”?

Omawiana forma to pierwsza osoba liczby mnogiej czasu teraźniejszego od czasownika brać. W pierwszej osobie liczby pojedynczej pojawia się forma biorę, a w trzeciej osobie liczby mnogiej – biorą. Wszystkie te postaci zachowują wspólny rdzeń bior-, co jest ważną wskazówką do poprawnej pisowni.

Jak działa zasada wymiany „rz” na „r”?

W polszczyźnie obowiązuje zasada wymiany rz na r. Nakazuje ona pisać rz tam, gdzie w innych formach danego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych pojawia się r. W tym wypadku zachodzi wymiana: brać – biorę – bierzemy. Dzięki temu wiadomo, że w omawianym słowie potrzebne jest rz, a nie ż.

Czasownik brać ma kilka znaczeń, co widać w różnych kontekstach:

• chwytanie lub obejmowanie czegoś ręką,
• kupowanie i zdobywanie,
• korzystanie z czegoś lub używanie,
• przyjmowanie, na przykład odpowiedzialności lub zapłaty.

Ten sam mechanizm pozwala odróżnić omawianą formę od staropolskiego czasownika bieżyć, który oznacza biegać. Forma bieżymy jest zapisywana przez ż, ponieważ wymienia się na g w słowie biegać.

Skąd bierze się częsta pomyłka?

Główną przyczyną błędu jest podobieństwo brzmieniowe. Ucho nie zawsze wychwytuje różnicę między ż a rz, dlatego część osób wybiera formę z ż.

Błędne skojarzenie z „bieżnią” i „bieżnikiem”

Wyrazy takie jak bieżnia czy bieżnik faktycznie zawierają ż. Mają jednak zupełnie inne pochodzenie i znaczenie, więc nie mogą być wzorem dla odmiany czasownika brać.

Analogia do czasownika „biec”

Czasem pojawia się błędne porównanie do czasownika biec, w którym poprawna jest forma biegnę. To jednak inna rodzina wyrazów, dlatego zapis ż nie przechodzi na omawiany czasownik.

Jak zapamiętać poprawną pisownię?

Najprostsza metoda to skojarzenie z formą biorę. Wystarczy zapamiętać ciąg brać – biorę – bierzemy: w drugiej formie wyraźnie widać r, dlatego w trzeciej piszemy rz.

W codziennej praktyce pomagają następujące sposoby:

• przywołanie formy „biorę” i porównanie z formą pisaną przez „rz”,
• ułożenie zdania „Bierzemy to, co można brać”,
• unikanie mylenia z wyrazami o innym pochodzeniu,
• sprawdzenie, czy w innym wariancie pojawia się „r”.

Poprawny zapis to bierzemy przez rz, ponieważ w czasowniku brać zachodzi wymiana rz na r.

Przykłady poprawnego użycia

Forma ta pojawia się w wielu codziennych zdaniach. Dla utrwalenia pisowni warto przyjrzeć się krótkim przykładom: